Recensie: Martine Kamphuis – Vrij

Martine Kamphuis: Vrij. Arbeiderspers, 196 blz. €17,95
ISBN: 90-29564016

Dagboek van een moordenares

***** (5/5)

Marjolein Tamis

Martine Kamphuis heeft geneeskunde gestudeerd en werkt in de psychiatrie. Ze behandelt mensen met gedragsstoornissen en heeft hierover diverse artikelen geschreven. Vrij is haar debuut en gaat over een vrouw die moorden pleegt in de naam van de vrijheid en de liefde. De ondertitel luidt dan ook Serial killer uit liefde.

In deze thriller staat Linde centraal, een vrouw die vast zit in een huwelijk met de onberekenbare Henry. Tegen haar wil in ondergaat ze de seks en de kwade buien van haar man, totdat ze er genoeg van heeft. Ze besluit hem te doden, maar voor de buitenwereld moet het lijken alsof hij er met een andere vrouw vandoor is gegaan. Zorgvuldig zet ze alles in scène en het lukt haar om Henry te laten ‘verdwijnen’. Tegelijkertijd wordt ze echter verliefd op haar buurman, Ben, en hij voelt duidelijk ook iets voor haar. Alleen zijn vrouw Carolina houdt een relatie tussen hem en Linde nog tegen.

Het verhaal is in alle opzichten zorgvuldig uitgewerkt en de lezer kan zich inleven in de situatie waarin Linde zich bevindt. Ook als ze besluit om actie te ondernemen: ‘Ik keek naar hem en het was alsof ik hem honderd keer zag, duizend keer. Duizenden beelden van datzelfde boze hoofd, tienduizenden giftige spetters werden één groot, weerzinwekkend beeld. En opeens wist ik dat het moest stoppen. Dat ik er een eind aan moest maken.’ De nuchtere, koele schrijfstijl staat in contrast met de spanning van Lindes situatie, waardoor de spanning versterkt wordt.

Het is indrukwekkend om te zien waaraan Linde allemaal denkt, maar ook wat er aan haar aandacht ontsnapt. Haar nerveuze karakter, dat zij compenseert door goed toneel te spelen tegen de buren en Henry’s collega’s, zorgt ervoor dat iedere actie die zij onderneemt de spanning hoog opvoert. Linde denkt tijdens het plannen van de moord alles onder controle te hebben, maar vanaf het moment dat ze de moord pleegt zijn er een aantal spannende situaties waarin ze bijna ontmaskerd wordt.

Uit het verhaal, geschreven in dagboekvorm, komen ook haar hersenspinsels duidelijk naar voren. In het begin zoekt ze alleen naar vrijheid, maar geleidelijk verandert ze in een vrouw die geobsedeerd is door haar liefde voor Ben. Calculerend en gevoelloos overweegt ze om ook Caroline te vermoorden. Kamphuis geeft de lezer hiermee een intrigerend inkijkje in de gedachtewereld van een moordenares.

Dan is er nog de ontknoping, die onverwachts komt en van tevoren moeilijk te raden is. De lezer zit tot het laatste moment in spanning over wat er komen gaat. Ondanks alle complicaties lijkt Lindes plan toch te werken, maar pas aan het einde wordt duidelijk dat ze ontmaskerd wordt. Het wordt niet duidelijk of Linde en Ben samen verder zullen gaan en welke consequenties Lindes ontmaskering zullen hebben. Er blijft dus ruimte over om de fantasie de vrije loop te laten.

Het enige minpunt aan de verhaallijn is dat er veel herhaling zit in de (huishoudelijke) handelingen die Linde uitvoert. Ze is alsmaar aan het koken, schoonmaken en tuinieren om sporen te wissen, bezig te lijken of zichzelf af te leiden. Deze bezigheden doen vaak wat overbodig aan. Dat Linde iets te verbergen heeft wordt er op deze manier iets te dik bovenop gelegd. Bovendien wordt de spanning door deze herhaling minder.

Het is indrukwekkend om te zien wat er omgaat in het hoofd van een moordenares. De verhaallijnen worden perfect met elkaar verweven tot een onverwacht einde. In het begin lijkt ze gerechtvaardigd om deze moord te begaan en kan de lezer met haar meeleven. Pas als ze overweegt Caroline te vermoorden wordt duidelijk dat ze niet meer om haar vrijheid vecht, en weet de lezer dat hij meeleeft met een moordenares. Ook al is meteen bekend wie het gedaan heeft, toch weet Kamphuis het verhaal interessant te houden. Met Lindes berekenende karakter, de spannende situaties en de verrassende ontknoping blijft Vrij geniaal tot het einde.

Recensieweb